Opening Speech: Food Systems Forum 2025

22 October 2025, Yangon

Click HERE to read in English

တက်ရောက်လာကြတဲ့ ဧည့်သည်များ၊ လုပ်ဖေါ်ကိုင်ဖက် မိတ်ဆွေများအားလုံး မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော် အဖွင့်စကားကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းဘဲ မေးခွန်းလေးတခုနဲ့ စချင်ပါတယ်။ 

“ကျွန်တော်တို့ ရှင်သန်နေထိုင်တဲ့ ပါတ်ဝန်းကျင်က အရာတွေ — ရာသီဥတု၊ ဈေးကွက်၊ အစားအစာ၊ နောက်ဆုံး ကျွန်တော်တို့ အနာဂါတ်တွေပါ မသေချာရေရာမှုတွေနဲ့ပြည့်လာတဲ့ အခါကျွန်တော်တို့ ဘာကိုဆုတ်ကိုင်ထားရမလဲ။ ဘယ်လိုကြံ့ကြံခံရင်ဆိုင်မလဲ။”

ဒီမေးခွန်းလေးကို ဒီမှာခဏထားပြီး ကျွန်တော် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကို ခဏပြန်သွားချင်ပါတယ်။ Food Safety Forum ကို Tri-sector dialogue အဖြစ် MILS က ဦးဆောင်ပြီး ၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာလမှာ ကျင်းပခဲ့နိုင်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံ Food Safety ကဏ္ဍတိုးတက်ဖို့ အားထုတ်မှုတွေရဲ့ Corner stone တခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်တုန်းကတော့ အခြေအနေတွေက ရိုးရှင်းနေခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အလားအလာရှိလှတဲ့ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကဏ္ဍ အရှန်အဟုန်ပြင်းပြင်းနဲ့ ဆက်လက်တိုးတက်နိုင်အောင် ရင်းနှီးမြှုတ်နှံမှုတွေ ဆက်ရှိလာဖို့ အဟန့်အတားဖြစ်နေတဲ့ Food Safety အစားအစာဘေးကင်းရေး ကိုအာရုံစိုက်ဖို့ အဲ့ဒီ အလုပ်တခုဘဲ ဦးစားပေးအနေနဲ့ရှိနေခဲ့တာပါ။ 

ဒါပေမယ့် ၂၀၁၉ နောက်ပိုင်းကနေခုချိန်ထိ ၆ နှစ်အတွင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာရော ကမ္ဘာမှာရော အဖြစ်အပျက်တွေ အများကြီးဖြစ်ခဲ့ပါပြီ။  COVID-19 ကပ်ရောဂါ၊ Europe က conflict တွေအပါအဝင် geopolitic power-play တွေ၊ မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်းက အကြပ်အတည်းတွေ၊ ရာသီဥတု ဖေါက်ပြန်မှု ဒါဏ်တွေကို အစားအစားထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍမှာ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ခံစားခဲ့ရပါတယ်။ စိုက်ပျိုုး မွေးမြူသူတောင်သူတွေ အပါအဝင် ထုတ်လုပ်သူတွေ ရော စားသုံးသူတွေပါ အဲ့ဒီရိုက်ခတ်မှုတွေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားခဲ့ရတာပါ။ 

အဲ့ဒီရိုက်ခတ်မှုတွေကြောင့် ဒီနေ့ဒီအချိန်မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ ပါတ်ဝန်းကျင်က ကိစ္စရပ်တွေဟာ ၂၀၁၉ ကလောက် မရိုးရှင်းတော့ပါဘူး။ အများကြီးပိုမိုရှုပ်ထွေးလာပါပြီ။ အဲ့ဒီလို ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာတဲ့ အခြေအနေတွေအောက်မှာ အစားအစာစိုက်ပျိုးမွေးမြူထုတ်လုပ်မှုနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်တဲ့ ထုတ်လုပ်မှုကွင်းဆက် (Value chain) အမြင်နဲ့ဘဲ ချည်းကပ်လို့မရတော့ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ စားနပ်ရိက္ခာစနစ် (Food Systems Lens) ကနေ ချည်းကပ်ရတော့မှာပါ။ 

Food Systems လို့ခေါ်တဲ့ စားနပ်ရိက္ခာစံနစ်တွေဟာ အလွန်ရှုပ်ထွေးတဲ့ ထုတ်လုပ်မှု ကွင်းဆက် တွေနဲ့ ယှက်နွယ်တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီခန်းမထဲမှာရှိတဲ့ သစ်သားထိုင်ခုံတွေဆို သစ်တောထဲကနေဒီခန်းမထဲ မရောက်ခင် အကြမ်းဖျင်း အလွန်ဆုံး ၄ ၅ ဆင့်လောက်ဘဲ ဖြတ်သန်းရပါတယ်။ ကျွန်တော့် လက်ထဲက ဒီ မုန့်လေး ဆိုရင် ခုလို နောက်ဆုံး Product မဖြစ်လာခင် အကြမ်းဖျင်း အဆင့် ၂၀ ၃၀ လောက် သူ့ Value Chain တလျှောက်မှာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရပါတယ်။ ဂျုံစိုက်ဖို့ သွင်းအားစုတွေ၊ မျိုးစေ့တွေ၊ ရိတ်သိမ်းမှုနဲ့ ရိတ်သိမ်းလွန် အဆင့်တွေ၊ ဂျုံမှုံအဖြစ် ကြိတ်ခွဲ ထုတ်ပိုးသယ်ယူပို့ဆောင်မှုတွေ၊ ဘီစကွက်မုန့်အဖြစ် ထုတ်လုပ်မှုတွေ၊ ထုတ်ပိုးမှုတွေ စတဲ့ အဆင့်အားလုံးမှာ ရေအသုံးပြုမှု၊ စွမ်းအင် အသုံးပြုမှု၊ လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်များကိုအသုံးပြုပြီး အံဝင်ခွင်ကျ အချိတ်အဆက်မိမိ စီမံဆောင်ရွက်ထုတ်လုပ်မှ ခုလို့ ကျွန်တော့လက်ထဲမှာ နောက်ဆုံး ထုတ်ကုန်အဖြစ်ရောက်ရှိနေနိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။ စားနပ်ရိက္ခာစံနစ် Food Systems တွေဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အရှုပ်ထွေးဆုံး Value Chain တွေပါဝင်ပါတ်သက်နေတဲ့ စံနစ်များဖြစ်ပါတယ်။ 

ပြဿနာက အဲ့ဒီမှာပါ။ စံနစ်တခုက ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာလေလေ ပိုပြီးထိလွယ်ရှလွယ် ကျိုးကြေလွယ် ဖြစ်လာလေလေပါဘဲ။ ပိုပြီး Complex ဖြစ်လာလေလေ ပိုပြီး Fragile ဖြစ်လာလေလေပါ။ 

အဲ့ဒီ ရှိရင်းစွဲ ရှုပ်ထွေးမှု (complexity) နဲ့ ထိရှကျိုးကြေလွယ်မှု (Fragility) အပေါ်မှာ အကြပ်အတည်းတွေ ပေါင်းထည့်လိုက်တဲ့အခါမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အခြေအနေတွေ မရေရာမှုတွေကိုကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုရင်ဆိုင်ကြမလဲ။ 

ကျွန်တော်တို့ ထိတွေ့ဆက်ဆံရပါမယ်။ Engage လုပ်ရပါမယ်။ မိခင်တယောက် သူသားနေကောင်းမကောင်းသိချင်ရင် မကြာမကြာဖုန်းဆက်သလို၊ Project Manager တယောက် Team member တွေနဲ့ မကြာမကြာထိတွေ့ဆက်ဆံပြီး Communicate လုပ်သလို ကျွန်တော်တို့ ပိုမိုကျယ်ပြန်တဲ့ စားနပ်ရိက္ခာစနစ်ထဲမှာ အားလုံးပါဝင်တဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု (Inclusive Engagement) တွေလုပ်ရပါမယ်။ ဒီနေ့ Food Systems Forum ဟာ အဲ့ဒီ အားလုံးပါဝင်တဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေ လုပ်ဖို့ ကြိုးစားအားထုတ်မှု တခုပါ။ Social Entrepreneur တယောက်အနေနဲ့ ဒါကျွန်တော် လုပ်ပေးနိုင်တာပါ။

ဒီ Forum အတွက် Concept Note ကို ကျွန်တော်၂၀၂၄ နှစ်ကုန်ပိုင်းလောက်က စပြင်ခဲ့ပြီး co-organizer တွေ partner တွေနဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေကနေတဆင့်ပြီးတဆင့်ပုံဖေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ အားလုံးပါဝင်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုပုံစံတွေဖြစ်ဖို့ကျွန်တော်တို့ အကောင်းဆုံးကြိုးစားထားပါတယ်။ အဲ့ဒီထဲမှာ ကဏ္ဍပေါင်းစုံကနေ ပိုမို inclusive ဖြစ်စွာပါဝင် ဆွေးနွေးနိုင်စေမယ့် Fishbowl Discussion ကို ဒီနေ့ စတင်မိတ်ဆက်နိုင်ဖို့ကိုလည်း ကျွန်တော်အရမ်းစိတ်လှုပ်ရှားပါတယ်။ 

နောက်တခုက ဒီ Forum ဟာ UN Food Systems Summit ရဲ့ Official Independent Dialogue တခုလည်းဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ကျွန်တော်ဂုဏ်ယူစွာအသိပေးလိုပါတယ်။ ဒီနေ့ Forum ရဲ့ မတူညီတဲ့ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ Breakout Room ၄ ခုမှာခွဲပြီးပြုလုပ်သွားမယ့် Dialogue ပေါင်း အခု ၃၀ ရဲ့ Host တွေ အနေနဲ့လည်း အကောင်းဆုံး ဦးဆောင် ဆွေးနွေး Facilitate လုပ်ပေးနိုင်မယ် ယုံကြည်ပါတယ်။ 

အကန့်အသတ်များနဲ့ စီမံရတဲ့ ဒီနေ့ Forum မှာ အကြီးမားဆုံး အကန့်အသတ်ကတော့ အချိန်ပါ။ ပါဝင်ပြောကြားပေးမယ့် ဆရာ ဆရာမတွေ speaker တွေ အနေနဲ့ကလည်း သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်များမှာ ကျွမ်းကျင်သူတွေ၊ ခေါင်းဆောင်တွေဖြစ်ကြတော့ ပြောချင်တာတွေ ပြောစရာရှိတာတွေ အများကြီးရှိနေမှာကိုကျွန်တော် သဘောပေါက်ပါတယ်။ 

ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ အလုပ်က ဆိုင်ရာဆိုင်ရာကဏ္ဍတွေက Technical details တွေကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးဖို့ထက်စာရင် Pattern တွေကိုရှာဖို့ပါ။ စိန်ခေါ်မှုတွေ၊ အကန့်အသတ်တွေ၊ မိမိတို့ သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍမှာ အလုပ်ဖြစ်နေတာတွေ၊ အလုပ်မဖြစ်နေတာတွေရဲ့ Pattern တွေပိုပြီး ချပြဆွေးနွေးကြဖို့ပါ။ အဲ့ဒီကမှတဆင့် ပိုပြီးကြံ့ကြံ့ခံရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ အဖြေတွေဆီကို ဦးတည်နိုင်စေမှာပါ။ အချိန်အကန့်အသတ်ကြားမှာ တခြားဆွေးနွေးသူတွေကို လေးစားစွာနဲ့ စကားပြောချိန်လေးတွေမျှပေးဖို့ ကျွန်တော်လေးစားစွာ ပန်ကြားအပ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ Dialogue ၃၀ ကျော်ထဲမှာ အခရာကျပြီး အလွန်အရေးကြီးပေမယ့် လက်ရှိအနေအထားတွေအရ လူစိတ်ဝင်စားမှုနည်းနေတဲ့ Dialogue တွေရှိပါတယ်။ Community တွေရဲ့ အစားအစာ အချုပ်အခြာအာဏာလို့ခေါ်နိုင်မယ့် (Food Sovereignty) အတွက်အရေးပါတဲ့ ပြည်တွင်းမျိုးစေ့ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ Roundtable၊ WWF Myanmar ကဦးဆောင်မယ့် Nature-based Solution Roundtable နဲ့ Digital Innovation စကားဝိုင်းတွေ Breakout Room 2 မှာရှိပါမယ်။ ဆက်နွယ်သူ၊ ကျွမ်းကျင်သူ ဆရာ ဆရာမများပါဝင်ဆွေးနွေးပေးကြဖို့ ပန်ကြားအပ်ပါတယ်။ 

ကျေးဇူးတင်စကား အနေနဲ့ကတော့ Forum ကို Convener အဖြစ် ယုံယုံကြည်ကြည် ဦးဆောင်ခွင့်ပေးခဲ့ကြတဲ့ Co-organizer အဖွဲ့အစည်းတွေဖြစ်တဲ့ SBN Myanmar၊ World Food Program၊ Mekong Institute နဲ့ Recognize လုပ်ပံ့ပိုးပေးတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပြင်သစ်သံရုံးတို့ကို အထူးကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ Headline partner အဖြစ်ပံ့ပိုးပေးတဲ့ Food Panda နဲ့တကွ Corporate partner များ၊ Supporting Partner များ၊ Dialogue Host များ၊ ပါဝင်ဆွေးနွေးပေးကြတဲ့ Speaker များ၊ တက်ရောက်ပေးကြတဲ့ အဖွဲ့အစည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်များအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။

ထပ်လောင်းကျေးဇူးတင်ချင်တာကတော့ Inter-governmental Organization တခုအနေနဲ့ မဲခေါင်​ဒေသတွင်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှုတွေကို တက်ကြွစွာဦးဆောင်နေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်တဲ့ Mekong Institute အနေနဲ့ Mekong CREATES Agri-food Systems Forum ကို Food Systems Forum အောက်မှာ ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့တာကို အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ်။ 

ကျွန်တော် အဖွင့်စကားအစပိုင်းမှာမေးခဲ့တဲ့ မေးခွန်းလေးကို ပြန်ဖြေရင်းနဲ့ ဒီ အဖွင့်စကားကို နိဂုံးချုပ်ချင်ပါတယ်။ 

ကျွန်တော်မေးခဲ့ပါတယ်။

“ကျွန်တော်တို့ ရှင်သန်နေထိုင်တဲ့ ပါတ်ဝန်းကျင်က အရာတွေ - ရာသီဥတု၊ ဈေးကွက်၊ အစားအစာ နောက်ဆုံး ကျွန်တော်တို့ အနာဂါတ်တွေပါ မသေချာရေရာမှုတွေနဲ့ပြည့်လာတဲ့ အခါကျွန်တော်တို့ ဘာကိုဆုတ်ကိုင်ထားနိုင်မလဲ။ ဘယ်လိုကြံ့ကြံခံရင်ဆိုင်မလဲ။”

အဖြေက ယုံကြည်မှုပါ။ ကျွန်တော်တို့ ယုံကြည်မှုတွေတည်ဆောက်ရပါမယ်။ အခြေအနေတွေ၊ စံနစ်တွေ ပိုပြီးရှုပ်ထွေးလာလေလေ ပိုပြီးထိလွယ်ရှလွယ်ဖြစ်လာလေလေ၊ ပိုပြီးခိုင်မာတဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာတဲ့ ယုံကြည်မှုတွေတည်ဆောက်ဖို့ လိုလေလေပါဘဲ။ 

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အစုအဖွဲ့တွေ အသင်းအဖွဲ့တွေ များလှပါတယ်။ စေတနာ သဒ္ဒါတရားကောင်းမှု၊ အားထုတ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ 

ဒါပေမယ် အစုအဖွဲ့တခု ဖွဲ့လိုက်တယ်ဆိုတာ ပထမဆုံးခြေလှမ်းလေးဘဲဖြစ်ပြီး အဆုံးသတ်အဖြေ မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့နောက်မှာ ကျွန်တော်တို့ လုပ်ရမယ့်အရာတွေအများကြီးရှိပါသေးတယ်။ အရေးအကြီးဆုံးက အစုအဖွဲ့အသီးသီး ဟန်ချက်ညီညီ အချိတ်အဆက်မိမိ အလုပ်လုပ်ဖို့ပါ။ အဲ့ဒီလို မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုရင် နာရီတလုံး ဥပမာနဲ့ပြောရမယ်ဆို ခွေးသွားစိတ် အစုအပုံကြီးဘဲဖြစ်နေမှာပါ။ အချိတ်အဆက်မိမိ ဟန်ချက်ညီညီ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်မှ နာရီတလုံးဖြစ်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီအမြင်အောက်ကကြည့်ရင် ကျွန်တော်တို့ ဟာ ဒီ Panel၊ Fishbowl၊ Roundtable စတဲ့ Dialogue တွေမှာ Host က မေးတဲ့ မေးခွန်းလေးကို ငါ ဖြေလိုက်ရုံဘဲဆိုတဲ့ အမြင်နဲ့မချည်းကပ်စေလိုပါဘူး။ စားနပ်ရိက္ခာစနစ်ထဲမှာ ပါဝင်နေတဲ့ ကဏ္ဍပေါင်းစုံက အစုအဖွဲ့ အသီးသီးအနေနဲ့ တခြားအဖွဲ့တွေက ဘာတွေလုပ်နေတယ်၊ ဘယ်လို မျှော်လင့်ချက်တွေရှိတယ်၊ ဘာအခက်အခဲတွေကြုံနေရတယ်၊ ဘယ်အပိုင်းတွေမှာ ဘာတွေအလုပ်ဖြစ်နေတဲ့ အစရှိတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဒီ Dialogue တွေကတဆင့် အပြန်အလှန်အသိပေးဆွေးနွေးရမှာဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို ဆွေးနွေးမှုတွေ ကတဆင့် ယုံကြည်မှုတွေတည်ဆောက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ 

ယုံကြည်မှုဆိုတာ လမ်းတွေ၊ တံတားတွေ၊ ဆည်မြောင်းတွေလိုဘဲ အခြေခံဆောက်အအုံတခု ဖြစ်ပါတယ်။ Trust ဆိုတာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ Infrastructure တခုပါ။ အကြပ်အတည်းတွေကြောင့် လမ်းတွေဖေါက်၊ တံတားတွေမဆောက်နိုင်သေးဘူးဆိုရင်တောင် ကျွန်တော်တို့ ယုံကြည်မှုဆိုတဲ့ အခြေခံအဆောက်အုံကိုတည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာက ကျွန်တော်တို့ အဲ့ဒီ့ Trust Infrastructure တည်ဆောက်ဖို့ Bulldozer တွေ စက်ယန္တယားကြီးတွေမလိုပါဘူး။ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ထိရောက်စွာ လေးစားစွာ ဆွေးနွေးကြဖို့ဘဲလိုပါတယ်။ 

ဒီနေ့ Food Systems Forum ရဲ့ Dialogue တွေကတဆင့် ကျွန်တော်တို့ အနာဂါတ်မှာ ကြံ့ကြံခံနိုင်ဖို့၊ ဖိအားတွေနဲ့ရင်ဆိုင်ရလေလေ ပိုပိုသန်မာလာလေလေဖြစ်တဲ့ anti-fragile system တွေဖြစ်လာဖို့ ယုံကြည်မှုတွေ စတင်တည်ဆောက်သွားနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်ဆိုတာပြောကြားရင်း အဖွင့်စကားကိုနိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။ 

ကျွန်တော်တို့ ဒီနေ့ အလုပ်တွေအများကြီးလုပ်ကြရအောင်။ 

---

Distinguished guests, colleagues, ladies and gentle men, a very good morning to you all.

I would like to begin my opening remarks with a blatant question:

“When the very fundamental elements of our existence – our climate, our markets, our food, and even our futures – become fraught with uncertainty, what can we hold onto? How do we build resilience?”

Let us hold that thought for a moment, as I would like to take us back to the year 2019. In November of that year, MILS successfully convened the Food Safety Forum as a Tri-sector Dialogue. It was recorded as a cornerstone event in the efforts to advance Myanmar's food safety sector. At that time, the context was relatively straightforward. The primary focus of that initiative was to address the food safety concerns that were hindering continued investment and the robust growth of Myanmar's promising agriculture sector.

However, in the six years since 2019 up to the present, both Myanmar and the world have experienced a multitude of upheavals. The COVID-19 pandemic, geopolitical power plays including conflicts in Europe, domestic crises in Myanmar, and the impacts of climate disruption have been acutely felt in the food production sector. Everyone, from farmers and producers to consumers, has been severely affected by these shocks.

Because of these impacts, our operating environment today is no longer as simple as it was in 2019. It has become vastly more complex. In the face of this increased complexity, we can no longer approach food production solely from a direct value chain perspective. We must now adopt a Food Systems Lens.

Food Systems are built upon highly intricate and interconnected production chains. The wooden chairs in this hall passed through roughly four or five stages from the forest to this room. This snack in my hand, however, passed through approximately 20 to 30 stages along its value chain before becoming the final product you see. From inputs and seeds for growing wheat, to harvesting and post-harvest stages, to milling into flour, packaging, transportation, production into biscuits, and final packaging –every step required the managed use of water, energy, and human resources, all seamlessly coordinated, to bring this final product to my hand. Food Systems are among the most complex systems in the world, involving the most intricate value chains.

And herein lies the problem: the more complex a system becomes, the more vulnerable and fragile it tends to be. The greater the complexity, the greater the fragility.When crises are superimposed upon this inherent complexity and fragility, how do we confront the resulting situations and uncertainties?

We must engage. We must connect. Just as a mother frequently calls to check on her child, or a project manager regularly communicates with team members, we too must foster inclusive engagement within our broader food system. Today's Food Systems Forum is an effort to facilitate precisely that kind of inclusive engagement. This is what I, as a social entrepreneur, can contribute.

I began drafting the concept note for this Forum around the end of 2024, and it has evolved through successive discussions with co-organizers and partners. We have strived our utmost to design inclusive discussion formats. I am particularly excited that today we will be introducing a "Fishbowl Discussion," designed to enable more inclusive participation from diverse sectors. I am also proud to announce that this Forum is an Official Independent Dialogue of the UN Food Systems Summit. I am confident that the hosts of the 30 dialogues taking place today, which will be conducted in various formats across four breakout rooms, will excellently facilitate and lead these discussions.

Given the constraints of this Forum, the most significant limitation is time. I fully recognize that our distinguished speakers and panelists are experts and leaders in their respective fields, with a great deal they wish and need to share.

However, our task today is less about delving into detailed technical specifics of each sector, and more about identifying patterns. We must focus on discussing the patterns of challenges, constraints, what is working and what is not within your respective domains. It is through this that we can steer towards solutions that build greater resilience. I respectfully request that you honor the time and generously share the floor with fellow speakers.

Among today's 30+ dialogues, there are some that are crucial yet, given current circumstances, may attract less attention. These include the Roundtable on domestic seed production, vital for community food sovereignty; the Roundtable on Nature-based Solutions led by WWF Myanmar; and the discussion on Digital Innovation, all in Breakout Room 2. I earnestly encourage interested experts and stakeholders to join these conversations.

In terms of acknowledgements, I extend my profound gratitude to our co-organizers – SBN Myanmar, the World Food Programme, the Mekong Institute, and the Embassy of France to Myanmar for their recognition and support – for entrusting us as the convener. My thanks also go to our headline partner, Food Panda, along with all our corporate and supporting partners, dialogue hosts, our distinguished speakers, and all organizations and individuals in attendance.

I would like to offer a special word of thanks to the Mekong Institute, an inter-governmental organization actively leading development in the Greater Mekong Subregion, for confidently choosing to collaborate and integrate the Mekong CREATES Agri-food Systems Forum under this Food Systems Forum.

I would like to conclude my opening remarks by returning to the question I posed at the beginning.

I asked:

“When the very elements of our existence – our climate, our markets, our food, and even our futures – become fraught with uncertainty, what can we hold onto? How do we build resilience?”

The answer is trust. We must build trust. The more complex and fragile our circumstances and systems become, the more we need to build stronger, more transparent foundations of trust.

Myanmar is home to a great many groups and associations. I acknowledge and thank you for your generosity and diligent efforts. However, forming a group is only the first step; it is not the final solution. There is much work that follows. The most critical task is for these diverse groups to work together in a balanced and interconnected manner. Without this, to use the analogy of a watch, we remain merely a collection of disorganized cogs and gears. Only when they are interconnected and working in harmony do they become a functional timepiece.

Viewed through this lens, I urge us not to approach the dialogues today – whether panels, fishbowls, or roundtables – with the mindset of simply answering the host's question. Instead, the diverse sectors within the food system must use these dialogues to mutually inform one another: what others are doing, their expectations, the challenges they face, and which approaches are proving effective. It is through such dialogue that we will build trust.

Trust is a fundamental infrastructure, much like roads, bridges, and irrigation systems. Trust is a critical form of infrastructure. Even if crises prevent us from building new roads or bridges, we can still construct this foundational infrastructure of trust. Interestingly, to build this "Trust Infrastructure," we do not need bulldozers or heavy machinery. We only need to engage in open, effective, and respectful dialogue.

It is my hope that through the dialogues at today's Food Systems Forum, we can begin to build the trust necessary for a resilient future – to develop anti-fragile systems that grow stronger, not weaker, under pressure.

With that, I conclude my opening remarks.

We have a lot of work today. Let’s start working.